Hội thảo khoa học “Sâm Lai Châu - Tinh hoa đại ngàn Tây Bắc”

Dự Hội thảo có các đồng chí: Hà Quang Trung - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Nguyễn Ngọc Vinh - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh; đại diện lãnh đạo các vụ, cục thuộc Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ; lãnh đạo HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy; đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể, lực lượng vũ trang tỉnh; đại diện Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc; đại biểu các tỉnh Lào Cai, Sơn La, Điện Biên; đại diện các học viện, trường đại học, hiệp hội, doanh nghiệp, tập đoàn, hợp tác xã, UBND các xã, phường; nhiều nhà khoa học, chuyên gia y dược trong nước và quốc tế; đại diện tổ chức quốc tế (ILO Nhật Bản), các tập đoàn, doanh nghiệp dược phẩm, hợp tác xã và cơ quan thông tấn, báo chí.

Phát biểu chào mừng và khai mạc Hội thảo, đồng chí Hà Quang Trung - Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: Lai Châu được thiên nhiên ưu đãi với địa hình núi cao, khí hậu mát mẻ quanh năm và hệ sinh thái rừng phong phú, đây là những điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển các loại cây dược liệu quý, trong đó nổi bật là Sâm Lai Châu - loài cây đặc hữu, quý hiếm, phân bố tự nhiên tại tỉnh, tập trung trên dãy núi Pu Si Lung và Pu Sam Cáp, ở độ cao từ 1.400 đến 2.200 mét so với mực nước biển. Kết quả nghiên cứu cho thấy, Sâm Lai Châu có thành phần hóa học đa dạng, với sự hiện diện của 52 loại saponin và được đánh giá là nguồn dược liệu quý; các bộ phận của cây đều có giá trị sử dụng làm dược liệu.

Đồng chí khẳng định: Hội thảo được tổ chức là dịp để tỉnh lắng nghe, tiếp thu những ý kiến tâm huyết, những kết quả nghiên cứu khoa học, kinh nghiệm thực tiễn và các đề xuất của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Lai Châu mong muốn các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp và nhà đầu tư tiếp tục quan tâm, đồng hành cùng tỉnh, cùng nghiên cứu, đề xuất các giải pháp khả thi để bảo tồn và phát triển bền vững nguồn gen quý; hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu, sản xuất, chế biến đến thương mại, qua đó từng bước đưa Sâm Lai Châu trở thành sản phẩm có giá trị và sức cạnh tranh cao trên thị trường.

Tại Hội thảo, các đại biểu xem phóng sự “Sâm Lai Châu - Tinh hoa đại ngàn Tây Bắc”. Qua đó cho thấy, trong những năm qua, công tác bảo tồn và phát triển Sâm Việt Nam, trong đó có Sâm Lai Châu luôn được sự quan tâm của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chương trình phát triển Sâm Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045 tại Quyết định số 611/QĐ-TTg ngày 01/6/2023.

Trao đổi, thảo luận tại Hội thảo, các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp tập trung vào các nội dung: Định hướng phát triển công nghiệp dược liệu và thuốc cổ truyền để chăm sóc, bảo vệ sức khỏe Nhân dân; các loài thuộc chi Nhân sâm (Panax L.) đã biết và hiện trạng ở tỉnh Lai Châu; định vị Sâm Lai Châu trở thành “sản phẩm quốc gia” từ nguồn gen, tiêu chuẩn, atlas hóa học đến công nghiệp chế biến sâu, kinh tế xanh và thương hiệu quốc gia; Sâm Lai Châu trong chuyên luận Sâm Việt Nam - cơ sở khoa học, tiền lệ dược điển và đề xuất kỹ thuật; kết nối tri thức và kinh nghiệm Nhật Bản, đưa tiềm năng Sâm Lai Châu ra thế giới... Trong đó, có ý kiến khẳng định: Để sâm Lai Châu từ tài nguyên bản địa đến sản phẩm sinh học quốc gia cần phải khoa học đi trước diện tích; tiêu chuẩn đi trước thương mại; chế biến đi trước xuất khẩu nguyên liệu; cộng đồng đi cùng doanh nghiệp và dữ liệu phải trở thành tài sản công chiến lược của tỉnh.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo, đồng chí Vũ Mạnh Hà - Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế đánh giá cao sự chuẩn bị của tỉnh và Ban Tổ chức. Để đạt được mục tiêu đến năm 2030 hình thành khoảng 3.000 ha vùng trồng Sâm Lai Châu; có giống tốt, vùng trồng chuẩn, sản phẩm có chất lượng, có bằng chứng khoa học, có thương hiệu và có thị trường ổn định, đồng chí đề nghị tập trung vào một số nhiệm vụ như: Đối với tỉnh Lai Châu, phải chuẩn hóa vùng trồng và quy trình sản xuất, đẩy nhanh cấp mã số vùng trồng, chỉ dẫn địa lý và truy xuất nguồn gốc, đặc biệt quan tâm chất lượng giống, quy trình trồng, chăm sóc và thu hái theo tiêu chuẩn GACP; hình thành chuỗi giá trị và đẩy mạnh chế biến sâu, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào sơ chế, chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và từng bước hình thành chuỗi từ vùng nguyên liệu đến sản phẩm cuối cùng.

Với mục tiêu đưa Sâm Lai Châu vào chuyên luận Sâm Việt Nam trong Dược điển Việt Nam phải được triển khai trên cơ sở nghiên cứu khoa học, đánh giá đầy đủ về chất lượng, thành phần và các đặc tính liên quan. Đồng chí đề nghị Hội đồng Dược điển Việt Nam, Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương, Học viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam và các đơn vị liên quan tiếp tục phối hợp với tỉnh hoàn thiện hồ sơ; trước mắt hoàn thiện hồ sơ phục vụ thẩm định, công bố Tiêu chuẩn Quốc gia Sâm Việt Nam sửa đổi, bổ sung trong năm 2026. Viện Dược liệu và các đơn vị chuyên môn hỗ trợ tỉnh, doanh nghiệp triển khai GACP; Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương hỗ trợ xây dựng năng lực kiểm nghiệm theo tiêu chuẩn GLP, bảo đảm kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Đối với tỉnh, Hiệp hội Sâm Lai Châu, doanh nghiệp và hợp tác xã cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm; nhưng phải bảo đảm đúng nguồn gốc, đúng chất lượng, đúng tiêu chuẩn, không để tình trạng sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc chất lượng không bảo đảm làm ảnh hưởng đến thương hiệu Sâm Lai Châu. Đồng thời phát triển Sâm Lai Châu phải gắn với người dân và bảo vệ môi trường sinh thái.

Tại Hội thảo, UBND tỉnh đã trao Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa UBND tỉnh và 7 đơn vị trong nghiên cứu, đào tạo, phát triển vùng trồng, chế biến, thử nghiệm sâm Lai Châu và dược liệu.