Then Kin Pang - Lời Then vọng mãi giữa đại ngàn Tây Bắc

Dự Khai mạc về phía Trung ương có Thiếu tướng, PGS. TS Trần Anh Vũ - Phó Giám đốc Học viện An ninh nhân dân.

Về phía tỉnh Lai Châu có các đồng chí: Lò Văn Giàng - Nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Phó trưởng Ban Dân vận Trung ương, nguyên Bí thư Tỉnh uỷ; Nguyễn Ngọc Vinh - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh; Tống Thanh Hải - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy; nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy; đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, lực lượng vũ trang tỉnh; thành viên Ban Tổ chức Lễ hội; đoàn đại biểu huyện Kim Bình, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc); đại diện phường Mường Lay (tỉnh Điện Biên), xã Mường Giôn, Mường Chiên (tỉnh Sơn La); lãnh đạo HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ, các phòng, ban xã Khổng Lào; lãnh đạo các phường, xã trên địa bàn tỉnh cùng đông đảo người dân các xã, du khách trong và ngoài tỉnh.

Phát biểu khai mạc Lễ hội, đồng chí Tống Thanh Hải - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội nhấn mạnh: Những năm qua, với sự quan tâm sát sao của Đảng, Nhà nước và nỗ lực của cả hệ thống chính trị, đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Đặc biệt, việc thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035 đã và đang tạo ra những động lực mới, biến tiềm năng văn hóa thành nguồn lực nội sinh để phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trrong dòng chảy văn hóa đa dạng của 20 dân tộc trên địa bàn tỉnh, dân tộc Thái chiếm vị trí quan trọng với kho tàng di sản phong phú. Trong đó, Lễ hội Then Kin Pang chính là viên ngọc quý, là nét văn hóa tâm linh tiêu biểu nhất. Từ khi được phục dựng vào năm 2000, qua hơn hai thập kỷ, Lễ hội đã không ngừng được duy trì và phát triển. Lễ hội Then Kin Pang không chỉ là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, mà còn là minh chứng cho sức sống mãnh liệt của di sản trong dòng chảy phát triển. Vì vậy mong rằng, mỗi người dân - những chủ thể văn hóa sẽ tiếp tục nâng cao ý thức trách nhiệm, cùng nhau gìn giữ và trao truyền những giá trị tốt đẹp này cho các thế hệ mai sau. Đây cũng là cơ hội để chúng ta cùng tôn vinh hai di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đã được UNESCO ghi danh là Nghệ thuật Xòe Thái và Thực hành Then.

Dân tộc Thái có một kho tàng văn hoá văn nghệ vô cùng phong phú, đa dạng, giàu bản sắc, trong đó Lễ hội “Then Kin Pang” là nét văn hóa đặc sắc, là hình thức diễn xướng dân gian độc đáo của dân tộc Thái khu vực xã Khổng Lào nói riêng và tỉnh Lai Châu nói chung. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, Lễ hội đã khẳng định được giá trị, chiều sâu văn hoá và sức lan toả trong cộng đồng. 

Theo truyền thuyết, các vị Then là những người có lòng bao dung, được "Vua Trời" phái xuống hạ giới để cứu nhân độ thế, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản mường no ấm. Để tưởng nhớ và cảm tạ công ơn của Then, hàng năm cứ vào dịp đầu Xuân, người dân Thái lại tổ chức lễ hội mừng Then, mời Then xuống trần, vui hội cùng dân bản. Lễ hội không chỉ là dịp để tạ ơn thần linh mà còn là ngày hội để trai bản, gái mường giao duyên qua những câu hát, điệu múa, thắt chặt tình đoàn kết giữa các dân tộc.

Năm 2026 Lễ hội tiếp tục được tổ chức theo quy mô cấp tỉnh với sự tham gia của hơn 300 diễn viên, nghệ nhân, vận động viên đến từ các xã, phường trong và ngoài tỉnh, Đoàn huyện Kim Bình (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc).

Lễ hội gồm hai phần chính: Phần lễ và phần hội. Phần lễ được tổ chức trang nghiêm với các nghi thức truyền thống tại nhà Then, lễ cúng Then khai hội, dâng hương cầu phúc thể hiện đời sống tâm linh và tín ngưỡng lâu đời của người dân địa phương. Phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và trò chơi dân gian phong phú. Nổi bật có các nội dung thi đấu như đẩy gậy, bắn nỏ, tung còn, đi vòng tròn dấu đá, chèo bè tre, bơi suối. Bên cạnh đó, người dân và du khách còn có cơ hội thưởng thức các hoạt động độc đáo như trình diễn “Áp hô Pang” (nghi thức gội đầu), tái hiện đời sống sông nước và màn té nước cầu may, góp phần tạo nên không khí lễ hội sôi động, giàu bản sắc; cùng với đó là các không gian văn trưng bày, giới thiệu văn hóa dân tộc Thái, các sản phẩm OCOP và nông sản đặc trưng của xã Khổng Lào.