Nậm Sỏ phát huy vai trò giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội

Xã Nậm Sỏ có diện tích tự nhiên là 263,42 km2; gồm 19 bản với 1.949 hộ/10.595 nhân khẩu; có 5 dân tộc cùng sinh sống (dân tộc Thái chiếm 71,53%, dân tộc Mông chiếm 21,72%, dân tộc Dao chiếm 4,33%, dân tộc Kinh chiếm 1,9% và dân tộc Khơ Mú chiếm 0,53%). Xã có điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn, đời sống Nhân dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp, thu nhập chưa ổn định, trình độ dân trí không đồng đều.

Xác định nâng cao chất lượng, hiệu quả giám sát và phản biện xã hội là yếu tố quan trọng để xây dựng và thực hiện đúng các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại; kịp thời phát hiện những khuyết điểm, hạn chế và kiến nghị sửa đổi, bổ sung các chính sách cho phù hợp; phát hiện, phổ biến những nhân tố mới, tích cực và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, Đảng ủy xã đã chỉ đạo quán triệt, tuyên truyền, triển khai thực hiện hiệu quả Quyết định số 217-QĐ/TW, ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị ban hành Quy chế giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội; chỉ đạo MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội xã xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai thực hiện.

MTTQ xã đã chủ trì hiệp thương thống nhất với các đoàn thể chính trị - xã hội xã lựa chọn nội dung, các vấn đề Nhân dân quan tâm, bức xúc, xác định hình thức, phù hợp với từng đối tượng giám sát, xây dựng kế hoạch giám sát chung, thống nhất với cơ quan nhà nước, báo cáo Đảng ủy cho ý kiến chỉ đạo về chương trình, kế hoạch giám sát, phản biện xã hội. Hằng năm Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội xã ban hành kế hoạch giám sát, phản biện xã hội thông qua việc tham gia vào các dự thảo chỉ thị, nghị quyết, chương trình, kế hoạch, đề án của Đảng ủy, HĐND, UBND xã.

Từ ngày 01/7/2025, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Đảng ủy xã đã kịp thời rà soát, điều chỉnh phương thức lãnh đạo, phân công nhiệm vụ cho MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội xã từng bước thích ứng mô hình 2 cấp; tăng cường phối hợp, bổ sung quy chế làm việc và nâng cao trách nhiệm của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội xã trong tham mưu giám sát và phản biện xã hội. Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Ban Thường vụ các đoàn thể chính trị - xã hội xã đã ký kết quy chế phối hợp với Thường trực HĐND, UBND xã trong triển khai thực hiện nhiệm vụ; chủ động phối hợp với Thường trực HĐND xác định lĩnh vực, lựa chọn nội dung giám sát hằng năm phù hợp.

Ủy ban MTTQ Việt Nam xã phối hợp với HĐND xã thực hiện giám sát chuyên đề 7 cuộc, trong đó phối hợp với HĐND xã và các ban của HĐND xã giám sát 2 cuộc (giám sát việc triển khai, thực hiện công tác phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn, việc thu gom và xử lý rác thải trên địa bàn xã; giám sát việc giải quyết các ý kiến, kiến nghị của cử tri từ trước kỳ họp thứ hai đến sau kỳ họp hai HĐND xã khóa XXI, nhiệm kỳ 2021-2026); MTTQ xã chủ trì tổ chức 5 cuộc giám sát trực tiếp (việc giới thiệu người ứng cử đại biểu HĐND xã khóa XXII, nhiệm kỳ 2026-2031 và việc niêm yết danh sách cử tri tại các điểm bầu cử). Qua giám sát đã kịp thời phát hiện những tồn tại, hạn chế trong quá trình tổ chức thực hiện; kiến nghị với Đảng ủy, HĐND, UBND xem xét, giải quyết; phần lớn các kiến nghị sau giám sát được tiếp thu, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.

Hoạt động giám sát đối với cán bộ, đảng viên được thực hiện thông qua nhiều kênh như: Tham gia sinh hoạt chi bộ, lấy ý kiến Nhân dân nơi cư trú, thông qua tiếp xúc cử tri, phản ánh của Nhân dân và hoạt động của các tổ chức đoàn thể. Nội dung giám sát tập trung vào việc chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao; phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ Nhân dân; vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu… Qua giám sát đã góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm, kỷ luật, kỷ cương hành chính; kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh những biểu hiện lệch lạc, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên ngày càng trong sạch, vững mạnh.

Hoạt động phản biện xã hội được triển khai hiệu quả. MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội xã đã chủ động đề nghị Đảng ủy, HĐND, UBND xã cung cấp dự thảo các văn bản, đề án, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội để tổ chức phản biện xã hội, lấy ý kiến tham gia phản biện của các Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam xã bảo đảm tính hợp lý, khả thi và hiệu quả trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Nội dung phản biện tập trung vào sự cần thiết, cấp thiết của văn bản; sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tính đúng đắn, khoa học, sát thực tiễn; tính khả thi và dự báo tác động, hiệu quả về kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh tại xã. Hình thức tổ chức hội nghị phản biện xã hội là tham gia góp ý trực tiếp tại các cuộc họp của cấp ủy, chính quyền; góp ý bằng văn bản; tổng hợp ý kiến Nhân dân qua các cuộc họp bản. Qua đó, nhiều ý kiến chính đáng đã được tiếp thu, chỉnh sửa, bổ sung vào các dự thảo văn bản trước khi ban hành, góp phần nâng cao chất lượng, tính khả thi của các chủ trương, chính sách, phù hợp với thực tiễn.

Kết quả quan trọng từ hiệu quả giám sát và phản biện xã hội của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội xã đã góp phần vào hiệu quả vận hành của hệ thống chính trị xã trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; triển khai hiệu quả các nhiệm vụ chính trị của xã như tổ chức thành công Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030; tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-203; phát huy dân chủ, đoàn kết, thống nhất trong Nhân dân.

Bên cạnh đó, hoạt động giám sát và phản biện xã hội của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội của xã vẫn còn những tồn tại, khó khăn. Năng lực, kỹ năng giám sát, phản biện ở một số cán bộ hiệu quả chưa đồng đều. khả năng tiếp cận thông tin và ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế, dân cư phân tán, địa bàn rộng, giao thông một số nơi khó khăn, phong tục tập quán và tâm lý nể nang, e ngại va chạm còn tồn tại.

Dự báo thời gian tới công tác giám sát, phản biện xã hội của xã sẽ chịu tác động bởi nhiều yếu tố mới. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu cao hơn đối với vai trò, trách nhiệm của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội trong giám sát, phản biện; phát triển kinh tế - xã hội sẽ phát sinh nhiều vấn đề mới, phức tạp cần được giám sát, phản biện kịp thời. Tiếp tục phát huy hiệu quả công tác giám sát và phản biện xã hội, Đảng ủy xã Nậm Sỏ xác định tiếp tục quán triệt, tuyên truyền, triển khai hiệu quả Quyết định số 217-QĐ/TW của Bộ Chính trị, quan điểm Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và các văn bản liên quan của cấp trên về giám sát và phản biện xã hội; chỉ đạo đổi mới nội dung, phương thức giám sát, phản biện xã hội theo hướng thiết thực, hiệu quả; tập trung vào các vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, các vấn đề dư luận quan tâm, bức xúc; chỉ đạo cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu thực hiện nghiêm quy định về tiếp xúc, đối thoại với Nhân dân; chỉ đạo UBND xã hằng năm xây dựng chương trình phối hợp cụ thể với MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội, tạo điều kiện thuận lợi để giám sát, phản biện xã hội; phát huy vai trò giám sát của Nhân dân, người có uy tín, ban thanh tra nhân dân, ban giám sát đầu tư của cộng đồng; phối hợp tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội cấp xã, bản đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác giám sát, phản biện xã hội.