Xã Pa Tần được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 đơn vị hành chính là xã Pa Tần của huyện Sìn Hồ cũ; xã Trung Chải, xã Nậm Ban của huyện Nậm Nhùn cũ; với diện tích tự nhiên 31.653 ha, dân số trên 9.039 người, gồm 17 dân tộc sinh sống ở 26 bản (dân tộc Thái 20,8%; Mông 51,3%; Mảng 17%; Kinh 7,4%; Hà Nhì 2,0%; Mường… các dân tộc khác 1,5%). Mỗi dân tộc có bản sắc văn hóa riêng, tuy nhiên còn tồn tại nhiều hủ tục, phong tục, tập quán không còn phù hợp.
Quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 15 - NQ/TU, ngay sau khi thành lập và đi vào hoạt động Ban Thường vụ Đảng ủy xã đã ban hành quyết định thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TU xã và các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện, chỉ đạo các cơ quan thành viên Ban Chỉ đạo xã tiếp tục đôn đốc các bản được phân công phụ trách rà soát các hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu.
Công tác tuyên truyền thay đổi nhận thức người dân được chú trọng, đã phát huy vai trò
các phương tiện thông tin đại chúng; trang fanpage của xã; qua hệ thống cụm loa phát thanh cơ sở; hoạt động văn hóa, văn nghệ lồng ghép tuyên truyền thông qua các tiểu phẩm bằng hình thức sân khấu hóa với các nội dung tuyên truyền về tảo hôn, hôn nhân cận huyết….tại Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc thu hút trên 600 người xem; vai trò của trưởng các dòng họ, người uy tín trong việc nêu gương mẫu thực hiện và vận động các hộ noi theo được thực hiện hiệu quả.
Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội của xã đã phát huy vai trò nhiệm vụ, phối hợp với đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, trưởng bản, bí thư chi bộ tổ chức tuyên truyền với 33 buổi, 1.890 lượt người tham gia. Ban Chỉ đạo xã phối hợp với các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc Đảng ủy xã tuyên truyền lồng ghép Nghị quyết với quá trình triển khai, thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn đến cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên và các tầng lớp Nhân dân, tuyên truyền lồng ghép trong các cuộc họp bản 3 cuộc với 120 lượt người tham gia; tập trung vào nhóm đối tượng đặc thù đối với 6 bản người Mảng còn nhiều hủ tục nặng nề, Thường trực Đảng ủy đã trực tiếp chỉ đạo tuyên truyền 24 cuộc với trên 1.200 lượt người tham gia, giúp bà con hiểu rõ tác hại của các tập quán lạc hậu.
Xây dựng thành công 13 mô hình điểm, tạo đột phá trong thay đổi nhận thức. Tiêu biểu nhất là mô hình “Đưa người chết vào quan tài ngay tại nhà” đến nay đã có 3/6 bản ký cam kết thực hiện (47/47 hộ bản Nậm Tần Xá; 28/28 hộ bản Nậm Sảo 1; 46/49 hộ bản Nậm Ô). Điển hình như hộ ông Lùng A Han (bản Nậm Tần Xá) người đầu tiên dũng cảm phá bỏ rào cản tâm linh để đưa người thân vào quan tài, trở thành tấm gương cho cả bản noi theo.
Mô hình “Không sinh con tại nhà” tại bản Nậm Vạc 2 đã thành công và tiếp tục được nhân rộng. Các lực lượng chức năng đã kịp thời phát hiện và ngăn chặn 04 vụ tảo hôn tại các bản Pho 1, Pho 2 và Nậm Ô.
Xây dựng các mô hình xây dựng nếp sống văn hóa mới, tiêu biểu là mô hình trồng rau xanh tại nhà với 783 vườn rau, mô hình mua ti vi (bước đầu đã có 02 hộ thực hiện), mô hình điện thắp sáng nông thôn, mô hình lắp đồng hồ công tơ nước tại 01 bản với 56 hộ, mô hình mua máy lọc nước, mô hình tư vấn sử dụng thuốc an toàn trên địa bàn xã Pa Tần nhằm hạn chế tình trạng người dân tự ý mua và sử dụng thuốc.
Việc xây dựng, thực hiện quy ước, hương ước được quan tâm thực hiện. Uỷ ban nhân dân xã chỉ đạo phòng chuyên môn hướng dẫn các bản rà soát, chỉnh sửa, bổ sung, thay thế và đưa các hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu vào quy ước, hương ước của các bản để Nhân dân thực hiện. Việc thực hiện xóa bỏ các hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu không còn phù hợp được nhân dân các dân tộc đồng tình ủng hộ, thực hiện dần đi vào cuộc sống và có chuyển biến tích cực. Đến nay, trên địa bàn xã đã xóa được 10/19 hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu đạt 52,63%. Trong đó có 4/7 hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu trong việc cưới, hôn nhân gia đình; 3/6 hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu việc tang và 3/6 hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu khác.
Cùng với việc xóa bỏ phong tục, tập quán lạc hậu, các phong trào phát triển kinh tế xây dựng nông thôn mới được chú trọng triển khai hiệu quả. Đã triển khai các tiêu chí về giao thông, điện, nước sinh hoạt, nhà văn hóa, trường học, tạo diện mạo mới cho khu dân cư. Hệ thống đường trục bản, nội bản tiếp tục được cứng hóa, giúp nhân dân thuận lợi trong đi lại và sản xuất. Công tác vệ sinh môi trường, thu gom rác thải được cải thiện, nhận thức của người dân về xây dựng nếp sống văn minh ngày càng nâng cao. Các mô hình sản xuất gắn với nông thôn mới như trồng sâm, chăn nuôi gia súc sinh sản tiếp tục phát huy hiệu quả. Nhiều hộ được hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, phân bón, công cụ phục vụ sản xuất; một số mô hình mang lại thu nhập rõ rệt như nuôi bò sinh sản, nuôi dê... giúp người dân ổn định cuộc sống, tạo niềm tin, sự đồng thuận cao trong toàn xã.
Tuy nhiên, việc rà soát, bổ sung, đưa nội dung xóa bỏ các hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu trên địa bàn xã vào quy ước, hương ước và thực hiện phê duyệt quy ước, hương ước từ khi sáp nhập xã chưa đảm bảo tiến độ thời gian theo kế hoạch.
Thời gian tới để xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu xây dựng nếp sống văn minh trong Nhân dân các dân tộc xã Pa Tần cần quán triệt, tuyên truyền, triển khai thực hiện các văn bản chỉ đạo của tỉnh về thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TU. Tiếp tục tuyên truyền, vận động đồng bào các dân tộc thiểu số giữ gìn bản sắc văn hóa, tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp, từng bước xóa bỏ các hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu ảnh hưởng đến đời sống văn hóa, tinh thần, gây lãng phí. Đưa nội dung tuyên truyền thực hiện xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh vào phong trào thi đua của các cơ quan, đơn vị trường học trên địa bàn xã. Tăng cường công tác dân vận huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, phát huy tốt vai trò của cấp ủy, chính quyền và các cơ quan chuyên môn trong đánh giá và xác định các hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu cần tập trung tuyên truyền, xóa bỏ. Tăng cường công tác kiểm tra việc thực hiện xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu gắn với việc thực tốt quy ước, hương ước của đồng bào các dân tộc trên địa bàn xã.
Đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, xây dựng nếp sống văn minh. Tập trung các nguồn lực thực hiện tốt các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh, nhất là các bản khó khăn, giáp biên giới, thực hiện hiệu quả 3 chương trình mục tiêu quốc gia, nhất là xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững, góp phần xây dựng xã Pa Tần ngày càng phát triển.