Phát huy vai trò Bộ đội biên phòng tham gia phát triển kinh tế - xã hội khu vực biên giới

Với đặc thù của tỉnh miền núi có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh; đường biên giới dài 265,165 km, có 269 bản, 11 xã biên giới, 26.111 hộ/124.520 khẩu sinh sống. Xác định địa bàn biên giới có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh và chủ quyền biên giới quốc gia, Bộ đội Biên phòng tỉnh luôn chú trọng thực hiện tốt dân vận, quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. Triển khai hiệu quả nhiều mô hình, chương trình, phong trào Bộ đội Biên phòng tham gia phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội ở khu vực biên giới như: “Bộ đội Biên phòng chung sức xây dựng nông thôn mới”, “Chung tay vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau”, “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương”, “Nâng bước em tới trường - Con nuôi Đồn Biên phòng”, “Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường”. Các đơn vị không ngừng đổi mới, sáng tạo, coi đây là nhiệm vụ chiến lược đặc biệt quan trọng, góp phần trực tiếp vào xây dựng nền Biên phòng toàn dân, thế trận Biên phòng toàn dân vững mạnh.  

Trong phát triển kinh tế, Bộ đội Biên phòng chủ động tham mưu, phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương các xã thực hiện quy hoạch tổng thể đề án xây dựng nông thôn mới, xác định các nội dung trọng tâm các tiêu chí về hạ tầng kinh tế - xã hội mà Bộ đội Biên phòng có thể tham gia và kêu gọi các nguồn lực, vận động các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm góp công, góp sức. Qua 10 năm triển khai thực hiện, đã phối hợp tổ chức làm 121,2 km đư­ờng giao thông nông thôn, 18,56 km kênh mương thủy lợi với hơn 6.261 ngày công; hỗ trợ xây dựng 23 nhà văn hóa, mái ấm tình thương, mái ấm biên cương, nhà ở, nhà bán trú, phòng học của các cháu học sinh...; phối hợp xây dựng 36 công trình, sửa chữa 26 nhà cho hộ nghèo, giúp 231 hộ xóa đói, giảm nghèo; sửa chữa, xây dựng làm mới 33 phòng học; huy động các nguồn lực tham gia xây dựng Nhà bia tưởng niệm các Anh hùng Liệt sỹ tại xã Phong Thổ với tổng kinh phí khoảng hơn 10 tỷ đồng; lắp đặt đèn chiếu sáng năng lượng mặt trời cho các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn trị giá hơn 300 triệu đồng.

Thực hiện Phong trào “Xóa nhà tạm, nhà dột nát”, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã trực tiếp huy động các nguồn lực xây dựng 32 căn nhà với số tiền gần 2 tỷ đồng; cán bộ, chiến sĩ đóng góp được tổng số tiền hơn 286 triệu đồng; tổ chức hơn 5.000 ngày công, làm mới 521 căn nhà đảm bảo theo tiêu chuẩn, phù hợp với điều kiện tự nhiên, đáp ứng nhu cầu sử dụng, tập quán của đồng bào các dân tộc khu vực biên giới của tỉnh.

Phối hợp với các trường học duy trì mô hình “Tiết học Biên cương”, tổ chức định kỳ tại trường học, do cán bộ Biên phòng trực tiếp giảng dạy. Nội dung tập trung tuyên truyền những kiến thức cơ bản, thiết thực về: Luật Biên phòng Việt Nam và các văn bản hướng dẫn thi hành; chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia; tác hại của xuất nhập cảnh trái phép; mua bán người; buôn bán ma túy; truyền thống, hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ”, hình ảnh Bộ đội Biên phòng và tinh thần đoàn kết hữu nghị hai Bên biên giới. Hình thức tổ chức linh hoạt, sinh động: lồng ghép thuyết trình, hỏi đáp, trò chơi tìm hiểu pháp luật, sân khấu hóa, chiếu video clip, giúp học sinh dễ tiếp thu, dễ nhớ. Tổ chức 1.130 buổi “Tiết học Biên cương” với hơn 53.167 lượt học sinh tham gia, giúp các cháu học sinh nắm được khái niệm về đường biên, mốc giới, quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, từ đó bồi dưỡng lòng yêu nước, hình thành ý thức tôn trọng, chấp hành pháp luật, không tiếp tay cho các hành vi vi phạm quy chế biên giới…

Tổ chức Chương trình “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản” tại 220 bản đảm bảo an toàn, vui tươi, phấn khởi, đoàn kết, lành mạnh, thiết thực, ấm áp tình quân dân, tổ chức khám chữa bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho 3.851 lượt người; “gian hàng 0 đồng”; thăm, tặng quà các hộ gia đình chính sách, học sinh nghèo vượt khó trị giá hơn 54 tỷ đồng. Năm 2025, Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh tổ chức quy mô cấp Bộ Tư lệnh với sự tham dự của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước,.... diễn ra thành công tốt đẹp, để lại ấn tượng sâu sắc trong Nhân dân. Triển khai 310 tổ/630 cán bộ xuống các bản nắm tình hình và vui xuân đón tết cùng Nhân dân.

Nhận đỡ đầu 152 cháu, nuôi tại đơn vị 22 cháu; duy trì đỡ đầu 58 cháu với mức hỗ trợ 500.000đ/tháng; duy trì hỗ trợ 230 cháu trong Dự án “Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường”, từ năm 2022 đến hết năm 2025 đã trao hỗ trợ kinh phí 3,714 tỷ đồng.

Bộ đội Biên phòng tích cực  tham gia xây dựng hệ thống chính trị cơ sở; lựa chọn, bố trí 22 cán bộ tăng cường cho các xã biên giới; tham mưu kết nạp 915 quần chúng ưu tú vào đảng, các đồn Biên phòng đã giới thiệu đảng viên về tham gia sinh hoạt tại chi bộ các bản; phân công 235 đảng viên các đồn Biên phòng phụ trách 1.219 hộ gia đình ở khu vực biên giới, phát huy được tinh thần trách nhiệm, tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương thực hiện chủ trương, chính sách phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, giải quyết kịp thời các vụ việc xảy ra trên địa bàn. Mối quan hệ giữa tổ chức đảng, chính quyền với Nhân dân ở các xã biên giới được củng cố vững chắc.

 Phong trào toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới được triển khai hiệu quả; có 49 tập thể, 398 hộ gia đình/467 cá nhân đăng ký tham gia tự quản đường biên, mốc quốc giới, công trình biên giới với 223,194 km đường biên giới, 86 cột mốc, 02 công trình; có 204 tổ tự quản an ninh trật tự/1.141 thành viên.

Thực hiện mô hình “Thầy giáo quân hàm xanh - đẩy nhanh chuyển đổi số”, “Tổ tư vấn kỹ năng số”, “Tổ hỗ trợ số” có 150 thành viên. Với phương châm “đi từng bản, đến từng lán nương, hướng dẫn từng người”, nhất là ở những nơi có điều kiện khó khăn, bảo đảm mọi người dân đều được phổ cập kỹ năng cơ bản về chuyển đổi số. Tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng sử dụng thiết bị thông minh, Internet an toàn, khai thác các nền tảng học trực tuyến, phần mềm quản lý học tập và tra cứu thông tin hành chính; hướng dẫn người dân tìm hiểu cách thức giới thiệu, quảng bá về du lịch sinh thái, bán sản phẩm nông sản sạch của địa phương như: Sâm Lai Châu, Cá Hồi, Cá Tầm, Chè cổ thụ…trên các nền tảng mạng xã hội.

Từ việc triển khai các mô hình góp phần thay đổi diện mạo các xã biên giới. Đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân ngày càng được nâng lên, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo giảm đáng kể, góp phần thực hiện tốt chính sách xã hội, xây dựng khu vực biên giới vững mạnh.

Tuy nhiên một số mô hình, phong trào, chương trình chưa thật sự vững chắc, chưa lan tỏa sâu rộng; chưa có nhiều giải pháp, mô hình giảm nghèo bền vững được nhân rộng; nguồn lực còn hạn chế, phụ thuộc chủ yếu vào nguồn lực xã hội hoá, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Thời gian tới để tiếp tục phát huy vai trò là lực lượng nòng cốt, chuyên trách trong công tác quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia; tích cực làm tốt công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương và tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội khu vực biên giới cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, chỉ huy, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, tham gia quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Tiếp tục phối hợp với cấp ủy, chính quyền, các ngành, đoàn thể đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền vận động các cá nhân, doanh nghiệp, nhà hảo tâm đóng góp vật chất, tinh thần, đồng hành cùng các chương trình, mô hình của Bộ đội Biên phòng. Tiếp tục duy trì, phát huy và nhân rộng các mô hình giúp dân phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói, giảm nghèo đang triển khai có hiệu quả; rà soát, triển khai các mô hình, chương trình, phong trào mới phù hợp với địa bàn, đơn vị đảm bảo hiệu quả, thiết thực. Đẩy mạnh công tác chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất nông nghiệp giúp Nhân dân phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội đảm bảo thiết thực, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ, tình hình thực tiễn, bảo vệ vững chắc an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội khu vực biên giới của Tổ quốc.