Lai Châu xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi
- Thứ tư - 13/05/2026 16:34
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Với đặc thù của tỉnh miền núi, biên giới, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 80%; toàn tỉnh có 38 đơn vị hành chính cấp xã (2 phường, 36 xã), có 32/36 xã đặc biệt khó khăn; 564/956 thôn, bản đặc biệt khó khăn. Điều kiện tự nhiên không thuận lợi, địa hình chia cắt mạnh, giao thông đi lại khó khăn, cơ sở hạ tầng còn hạn chế, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, năng suất lao động thấp đã và đang là những rào cản lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới của tỉnh.
Nhằm khắc phục khó khăn vốn có của tỉnh miền núi, giai đoạn 2021-2025, tỉnh Lai Châu đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đồng bộ, huy động cả hệ thống chính trị và Nhân dân thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đạt được nhiều kết quả tích cực.
Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TU ngày 05/7/2022 về tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng tổ chức thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia; đưa vào chương trình công tác toàn khóa, hằng năm của các cấp ủy, tổ chức Đảng. HĐND tỉnh ban hành các nghị quyết chuyên đề, cơ chế, chính sách đặc thù hỗ trợ thực hiện Chương trình; giám sát chặt chẽ việc phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực. UBND tỉnh ban hành 174 quy phạm pháp luật cụ thể hóa cơ chế, chính sách của Trung ương phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh, bảo đảm đồng bộ và kịp thời. Ban Chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia các cấp được kiện toàn, hoạt động hiệu quả, phân công nhiệm vụ rõ ràng; công tác phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương chặt chẽ, bảo đảm thống nhất chỉ đạo, điều hành.
Công tác phân bổ, giao kế hoạch vốn trung hạn và hàng năm được thực hiện kịp thời; quy trình, thủ tục tuân thủ theo quy định; đảm bảo theo đúng nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn được cấp có thẩm quyền phê duyệt và các quy định khác có liên quan, gắn với việc thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2025, phát huy hiệu quả sử dụng nguồn vốn trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh.
Cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội khu vực nông thôn của tỉnh cơ bản được đầu tư đồng bộ; nhà ở dân cư, trường học, trạm y tế được kiên cố hóa. Kinh tế nông thôn chuyển dịch tích cực theo hướng sản xuất hàng hóa; các vùng sản xuất tập trung, liên kết chuỗi giá trị, hợp tác xã kiểu mới từng bước được hình thành; thu nhập của người dân khu vực nông thôn được nâng lên, bảo đảm an sinh xã hội cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, thực hiện mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bền vững; thu hẹp khoảng cách về mức sống, thu nhập của đồng bào dân tộc thiểu số so với mức bình quân của tỉnh.
Sản xuất nông nghiệp có chuyển biến tích cực, đã hình thành các vùng sản xuất tập trung, bước đầu gắn với liên kết và tiêu thụ sản phẩm. Công tác giảm nghèo đạt kết quả tích cực, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 3,9%/năm, đến hết năm 2025 còn 17,24%; thu nhập bình quân của người dân nông thôn đạt 28,9 triệu đồng/người/năm, tăng gần 11,7 triệu đồng/người/năm so với năm 2020. Sắp xếp, ổn định dân cư ra khỏi vùng thiên tai được quan tâm với 1.003 hộ; có 97,1% hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia; 93% dân số nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh; nhiều công trình cấp nước tập trung được đầu tư mới, đáp ứng nhu cầu dân sinh và sản xuất. 100% trường học, trạm y tế xã được kiên cố hóa; 71,9% trường học đạt chuẩn quốc gia; 100% xã có nhà văn hóa và khu thể thao phục vụ cộng đồng, 89,59% thôn, bản có nhà văn hóa. Toàn tỉnh đã đào tạo nghề trình độ sơ cấp và dưới 3 tháng cho 34.754 người lao động, tạo việc làm cho 37.613 lao động, tỷ lệ qua đào tạo đạt 62,4%.
Kinh tế tập thể và hợp tác xã nông nghiệp phát triển cả về số lượng và chất lượng; toàn tỉnh có 204 hợp tác xã nông nghiệp đang hoạt động, thu hút trên 2.036 lao động. Nhiều mô hình liên kết “4 nhà” (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nông dân) được hình thành, từng bước khẳng định hiệu quả trong tổ chức sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) được triển khai sâu rộng, toàn tỉnh hiện có 191 sản phẩm OCOP được công nhận từ 3 sao trở lên, của 98 chủ thể, cụ thể: 178 sản phẩm 3 sao, 13 sản phẩm 4 sao; góp phần nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp, thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa và quảng bá hình ảnh địa phương.
Thu hút doanh nghiệp đầu tư về nông nghiệp được quan tâm, với tổng số là 34 dự án, vốn đầu tư 3.349.993 triệu đồng, trong đó: Trồng trọt 16 dự án, tổng mức đầu tư 1.902.972 triệu đồng; Chăn nuôi 06 dự án, tổng mức đầu tư 781.108; Nhà máy chế biến, sản xuất 12 dự án, tổng mức đầu tư 665.913 triệu đồng.
Phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” được triển khai sâu rộng, thực chất, gắn với các phong trào thi đua yêu nước và các cuộc vận động lớn của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể. Các phong trào “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”, “Dân vận khéo”, “Cựu chiến binh gương mẫu”, “Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc”, “Tuổi trẻ sáng tạo, khởi nghiệp lập nghiệp”, “Doanh nghiệp đồng hành cùng nông dân”, “Xây dựng khu dân cư kiểu mẫu, vườn mẫu”, được triển khai mạnh mẽ ở cơ sở, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh.
Tuy nhiên, khoảng cách phát triển giữa các vùng, các nhóm dân cư còn lớn; cơ sở hạ tầng vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới còn thiếu và chưa đồng bộ; nguồn lực đầu tư hạn chế, chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước; năng lực sản xuất, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong nông nghiệp còn hạn chế; việc tổ chức, liên kết trong sản xuất còn gặp nhiều khó khăn...
Thời gian tới để phấn đấu xây dựng nông thôn mới của tỉnh theo hướng hiện đại, giàu bản sắc, gắn với đô thị hóa và thích ứng với biến đổi khí hậu. Thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững, bảo đảm bình đẳng giới và an sinh xã hội. Phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái, gắn với tái cơ cấu nông nghiệp, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo để nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống của người dân... Phấn đấu đến năm 2030, thu nhập bình quân của người dân nông thôn đạt 47,5 triệu đồng, tăng gấp 2,7 lần so với năm 2020; tăng thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng 1/2 bình quân chung của cả nước; toàn tỉnh cơ bản không còn xã, bản đặc biệt khó khăn; có ít nhất 10 xã đạt chuẩn nông thôn mới.... cần tăng cường tuyên truyền, học tập, quán triệt Nghị quyết số 17-NQ/TU, ngày 5/5/2026 gắn với Nghị quyết Đại hội XV Đảng bộ tỉnh. Các cấp ủy, tổ chức đảng nâng cao trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu; gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tổ chức, cá nhân.
Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động, phát huy vai trò của trưởng bản, người có uy tín, Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội; triển khai hiệu quả Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, nhân rộng mô hình “Khu dân cư đoàn kết, ấm no, hạnh phúc”. Đa dạng nguồn vốn huy động đầu tư kết cấu hạ tầng khu vực nông thôn để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, nhất là hạ tầng giao thông, điện, nước, viễn thông và các hạ tầng thiết yếu khác. Đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân trong phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững.
Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TU ngày 05/7/2022 về tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng tổ chức thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia; đưa vào chương trình công tác toàn khóa, hằng năm của các cấp ủy, tổ chức Đảng. HĐND tỉnh ban hành các nghị quyết chuyên đề, cơ chế, chính sách đặc thù hỗ trợ thực hiện Chương trình; giám sát chặt chẽ việc phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực. UBND tỉnh ban hành 174 quy phạm pháp luật cụ thể hóa cơ chế, chính sách của Trung ương phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh, bảo đảm đồng bộ và kịp thời. Ban Chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia các cấp được kiện toàn, hoạt động hiệu quả, phân công nhiệm vụ rõ ràng; công tác phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương chặt chẽ, bảo đảm thống nhất chỉ đạo, điều hành.
Công tác phân bổ, giao kế hoạch vốn trung hạn và hàng năm được thực hiện kịp thời; quy trình, thủ tục tuân thủ theo quy định; đảm bảo theo đúng nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn được cấp có thẩm quyền phê duyệt và các quy định khác có liên quan, gắn với việc thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2025, phát huy hiệu quả sử dụng nguồn vốn trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh.
Cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội khu vực nông thôn của tỉnh cơ bản được đầu tư đồng bộ; nhà ở dân cư, trường học, trạm y tế được kiên cố hóa. Kinh tế nông thôn chuyển dịch tích cực theo hướng sản xuất hàng hóa; các vùng sản xuất tập trung, liên kết chuỗi giá trị, hợp tác xã kiểu mới từng bước được hình thành; thu nhập của người dân khu vực nông thôn được nâng lên, bảo đảm an sinh xã hội cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, thực hiện mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bền vững; thu hẹp khoảng cách về mức sống, thu nhập của đồng bào dân tộc thiểu số so với mức bình quân của tỉnh.
Sản xuất nông nghiệp có chuyển biến tích cực, đã hình thành các vùng sản xuất tập trung, bước đầu gắn với liên kết và tiêu thụ sản phẩm. Công tác giảm nghèo đạt kết quả tích cực, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 3,9%/năm, đến hết năm 2025 còn 17,24%; thu nhập bình quân của người dân nông thôn đạt 28,9 triệu đồng/người/năm, tăng gần 11,7 triệu đồng/người/năm so với năm 2020. Sắp xếp, ổn định dân cư ra khỏi vùng thiên tai được quan tâm với 1.003 hộ; có 97,1% hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia; 93% dân số nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh; nhiều công trình cấp nước tập trung được đầu tư mới, đáp ứng nhu cầu dân sinh và sản xuất. 100% trường học, trạm y tế xã được kiên cố hóa; 71,9% trường học đạt chuẩn quốc gia; 100% xã có nhà văn hóa và khu thể thao phục vụ cộng đồng, 89,59% thôn, bản có nhà văn hóa. Toàn tỉnh đã đào tạo nghề trình độ sơ cấp và dưới 3 tháng cho 34.754 người lao động, tạo việc làm cho 37.613 lao động, tỷ lệ qua đào tạo đạt 62,4%.
Kinh tế tập thể và hợp tác xã nông nghiệp phát triển cả về số lượng và chất lượng; toàn tỉnh có 204 hợp tác xã nông nghiệp đang hoạt động, thu hút trên 2.036 lao động. Nhiều mô hình liên kết “4 nhà” (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nông dân) được hình thành, từng bước khẳng định hiệu quả trong tổ chức sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) được triển khai sâu rộng, toàn tỉnh hiện có 191 sản phẩm OCOP được công nhận từ 3 sao trở lên, của 98 chủ thể, cụ thể: 178 sản phẩm 3 sao, 13 sản phẩm 4 sao; góp phần nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp, thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa và quảng bá hình ảnh địa phương.
Thu hút doanh nghiệp đầu tư về nông nghiệp được quan tâm, với tổng số là 34 dự án, vốn đầu tư 3.349.993 triệu đồng, trong đó: Trồng trọt 16 dự án, tổng mức đầu tư 1.902.972 triệu đồng; Chăn nuôi 06 dự án, tổng mức đầu tư 781.108; Nhà máy chế biến, sản xuất 12 dự án, tổng mức đầu tư 665.913 triệu đồng.
Phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” được triển khai sâu rộng, thực chất, gắn với các phong trào thi đua yêu nước và các cuộc vận động lớn của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể. Các phong trào “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”, “Dân vận khéo”, “Cựu chiến binh gương mẫu”, “Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc”, “Tuổi trẻ sáng tạo, khởi nghiệp lập nghiệp”, “Doanh nghiệp đồng hành cùng nông dân”, “Xây dựng khu dân cư kiểu mẫu, vườn mẫu”, được triển khai mạnh mẽ ở cơ sở, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh.
Tuy nhiên, khoảng cách phát triển giữa các vùng, các nhóm dân cư còn lớn; cơ sở hạ tầng vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới còn thiếu và chưa đồng bộ; nguồn lực đầu tư hạn chế, chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước; năng lực sản xuất, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong nông nghiệp còn hạn chế; việc tổ chức, liên kết trong sản xuất còn gặp nhiều khó khăn...
Thời gian tới để phấn đấu xây dựng nông thôn mới của tỉnh theo hướng hiện đại, giàu bản sắc, gắn với đô thị hóa và thích ứng với biến đổi khí hậu. Thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững, bảo đảm bình đẳng giới và an sinh xã hội. Phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái, gắn với tái cơ cấu nông nghiệp, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo để nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống của người dân... Phấn đấu đến năm 2030, thu nhập bình quân của người dân nông thôn đạt 47,5 triệu đồng, tăng gấp 2,7 lần so với năm 2020; tăng thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng 1/2 bình quân chung của cả nước; toàn tỉnh cơ bản không còn xã, bản đặc biệt khó khăn; có ít nhất 10 xã đạt chuẩn nông thôn mới.... cần tăng cường tuyên truyền, học tập, quán triệt Nghị quyết số 17-NQ/TU, ngày 5/5/2026 gắn với Nghị quyết Đại hội XV Đảng bộ tỉnh. Các cấp ủy, tổ chức đảng nâng cao trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu; gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tổ chức, cá nhân.
Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động, phát huy vai trò của trưởng bản, người có uy tín, Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội; triển khai hiệu quả Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, nhân rộng mô hình “Khu dân cư đoàn kết, ấm no, hạnh phúc”. Đa dạng nguồn vốn huy động đầu tư kết cấu hạ tầng khu vực nông thôn để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, nhất là hạ tầng giao thông, điện, nước, viễn thông và các hạ tầng thiết yếu khác. Đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân trong phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững.
