Phát triển cao su phải thận trọng, quan tâm cả 3 mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường

Ngày 31/10, UBND tỉnh phối hợp với Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam tổ chức Hội nghị tư vấn phản biện đánh giá tình hình phát triển cây cao su ở miền núi phía Bắc và giải pháp phát triển trong thới gian tới. Tham dự Hội nghị có Giáo sư, Viện sĩ, Tiến sĩ khoa học Đặng Vũ Minh - Chủ tịch Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam, các giáo sư: Lê Đình Khả, Nguyễn Ngọc Lung - Giáo sư, Tiến sĩ khoa học của hội Lâm nghiệp giống cây trồng Việt Nam, các chuyên gia, các nhà khoa học thuộc các lĩnh vực nông lâm nghiệp; đại diện lãnh đạo Tập đoàn và các Công ty Cổ phần Cao su đứng chân trên địa bàn tỉnh. Về phía tỉnh có đồng chí Lê Trọng Quảng, TUV, Phó chủ tịch UBND tỉnh, đại diện một số sở, ban, ngành liên quan.
 
Theo thông tin từ các chuyện gia, vùng cao su Tây Bắc tập trung tại các tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai và Yên Bái. Với quy hoạch phát triển thí điểm là 50 nghìn ha, hiện nay số diện tích quy hoạch này đã hoàn thành. Chính phủ cũng đã có nhắc nhở riêng với các tỉnh Tây Bắc là “không phát triển cao su theo phong trào mà phát triển theo hiệu quả đã trồng”. Nghĩa là phải dùng hiệu quả thực tế để đánh giá xem có nên phát triển cây cao su tiếp hay không, và nếu có cần phải có những tính toán cụ thể hợp lý. Hiện giá mủ cao su thế giới đang xuống thấp kỷ lục và nhiều nơi trong cả nước người dân đã chặt bỏ cây cao su. Trong khi vùng Tây Bắc là vùng thí điểm chưa cho thu hoạch mủ, nếu phát triển ồ ạt, không theo quy hoạch có thể sẽ phải trả giá đắt cả về vấn đề kinh tế lấn môi trường.

Về phía tỉnh ta, hiện toàn tỉnh đã trồng được trên 12 nghìn 500 ha cây cao su. Tập trung ở các xã vùng thấp Sìn Hồ, vùng dọc sông Nậm Na và dọc sông Nậm Mu. Theo mục tiêu đến 2020 tỉnh sẽ có khoảng 20 nghìn ha và đến 2030 sẽ ổn định ở mức 30 nghìn ha. Việc phát triển cao su đã và đang đem lại việc làm, thu nhập ổn định cho gần 3.500 lao động, trong đó có đến 90% là con em đồng bào địa phương.
 
Đánh giá về việc phát triển cao su của tỉnh ta các chuyên gia cho rằng đấy là một hướng đi có nhiều triển vọng, cây cao su là cây có giá trị kinh tế cao và là cây đa mục đích. Nếu phát triển tốt, đúng hướng cây vừa chó giá trị kinh tế, vừa giải quyết vất đề xã hội và vừa giải quyết vấn đề môi trường. Tuy nhiên, các chuyên ra cũng có những băn khoăn nhất định khi cho rằng vùng Tây Bắc nói chung và tỉnh ta nói riêng là vùng chưa được nghiên cứu nhiều. Không phải là vùng truyền thống phát triển cây cao su, lại bị hạn chế về địa hình khí hậu… nên việc phát triển cây cao su phải rất thận trọng và không nên phát triển bằng mọi giá. Trong đó việc phát triển cây cao su phải quan tâm đến 3 mục tiêu là kinh tế, xã hội và môi trường. Cụ thể Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Ngọc Lung cho răng: So với năng suất đại trà vùng đồng làm bộ ở tỉnh ta năng suất mủ sẽ thấp hơn rất nhiều, chính hạn chết này làm ta phải suy nghĩ thật kỹ. Tuy nhiên không phải cứ năng suất tối ưu giống như vùng nam bộ chúng ta mới trồng bởi ở Lai Châu ngoài kinh tế còn hai yếu tố cần phát triển là môi trường và dân sinh. Do đó Giáo sư Lung cho rằng tỉnh ta chỉ nên phát triển ở những vùng tối ưu hoá, nghĩa là những vùng thích hợp với cây cao su thực sự cả về khí hậu, địa hình. Như thể sẽ đảm bảo đủ cả ba yếu tố nêu trên và có thể phát triển bền vững được.
 
Đồng quan điểm với Giáo sư Lung, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Lê Đình Khả cho rằng, cây cao su ở tỉnh ta đã qua một thời gian thực tế và cho thấy khả năng sinh trưởng bình thường nên có thể thấy những vùng phát triển cao su ở tỉnh ta là phù hơp. Tuy nhiên nếu tiếp tục phát triển phải tỉnh cần chú ý đến yếu tố địa hình, thời tiết và sự phù hợp của giống để phát triển một cách hợp lý nhất có thể. Do cây cao su là loài cây không thể chặt bỏ như cây nông nghiệp ngắn ngày nên phải lưu ý lựa chọn vùng và giống thích hợp. Nên chọn giống vừa lấy mủ vừa lấy gỗ và nên trồng xen các loại cây lương thực, hay các loại cây thuốc chịu bong để đảm bảo tối ưu về bài toán kinh tế và đảm bảo được môi trường. Vị giáo sư này cũng đề nghị tỉnh chỉ nên phát triển theo quy hoạch và phải có có cơ sở sơ chế. Nên có đánh giá khả năng cho mủ và chịu rét của một số giống đã trồng tại các tiểu vùng làm cơ sở phát triển cao su bền vững cho toàn tỉnh.
 
Cũng như các vị Giáo sư trên, chuyên gia, các nhà khoa học và các đại biểu tham gia hội nghị đều nhận định việc phát triển cao su của tỉnh ta hiện đang đúng hướng và mở ra cơ hội phát triển mới cho các vùng và nhân dân địa phương. Tuy nhiên khi phát triển cần phải đảm bảo được một số vất đề như: Vùng thích hợp, giống phù hợp, thời vụ, phương thức trồng phải đảm bảo kỹ thuật, phải có các biện pháp phòng trừ sâu bệnh… Đồng thời phải lưu ý đến vất đề giá cả thị trường, việc trồng xen cây lương thực, cây lâm sản ngoài gỗ và vấn đề bảo vệ môi trường…
 
Nhận định về đánh giá của chuyên gia cũng như hướng phát triển cây cao su trên địa bàn tỉnh ta hiện tại và trong thời gian tới, ông Lê Trọng Quảng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết: Ý kiền các chuyên gia cung cấp rất nhiều thông tin bổ ích về tình hình phát triển cấy cao su trên thế giới, trong nước và đặc biệt là tỉnh ta. Với những thông tin, nhận định đó, tỉnh có thể yên tâm để tiếp tục phát triển cây cao su ở 3 tiểu vùng như đã quy hoạch. Chúng ta cũng sẽ phát triển một cách chắc chắn chứ không làm theo kiểu phong trào và sẽ tính toán để đảm bảo cả mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường. Chúng ta không phát triển cao su mọi giá, bởi tỉnh ta là tỉnh đầu nguồn nên phải vừa phát triển vừa bảo vệ môi trường. Cũng theo ông Quảng, trước mắt tỉnh chưa cho phát triển tiểu điền mà đang tập trung để có bước đi vững chắc với cao su đại điền đã. Sau khi cao su đại điền cho hiệu quả chúng ta mới cho phát triển cao su tiểu điền.
 

Hiện nay do giá cao su giảm và để củng cố chất lượng vườn cao su nên Tập đoàn cao su định hướng năm 2015 sẽ chỉ đầu tư trồng mới 450 ha. Trong đó Công ty Cổ phần Cao su Lai Châu sẽ trồng mới 100ha; Công ty Cổ phần cao su Lai Châu số 2 sẽ trồng 200 ha, và Công ty Cổ phần cao su Dầu Tiếng sẽ trồng 150 ha.