Bình dân học vụ số - Nâng tầm nhận thức, mở lối tương lai số cho tỉnh Lai Châu

Từ tinh thần lịch sử của phong trào “Bình dân học vụ” do Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi xướng cách đây gần 80 năm, Phong trào “Bình dân học vụ số” được phát động trong giai đoạn hiện nay đã kế thừa và phát triển tư tưởng lớn của Người về nâng cao dân trí, xây dựng xã hội học tập, coi việc trang bị tri thức cho Nhân dân là nền tảng của phát triển bền vững. Nếu như “Bình dân học vụ” trước đây nhằm xóa mù chữ, thì “Bình dân học vụ số” hôm nay hướng đến mục tiêu phổ cập tri thức và kỹ năng số, giúp mỗi người dân tự tin tiếp cận, sử dụng và làm chủ công nghệ trong kỷ nguyên số. Đối với một tỉnh miền núi, biên giới đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 84%, việc triển khai Phong trào “Bình dân học vụ số” mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng số cho Nhân dân, mà còn mở ra những cơ hội mới cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và hội nhập.

Ngay sau khi Phong trào “Bình dân học vụ số” được Trung ương triển khai, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh đã cụ thể hóa bằng các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời, đồng bộ và phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Phong trào được xác định là nhiệm vụ chính trị quan trọng, gắn chặt với việc triển khai các chương trình, kế hoạch về chuyển đổi số, cải cách hành chính và xây dựng chính quyền số trên địa bàn tỉnh. 100% các xã, phường, thị trấn, cơ quan, đơn vị trong toàn tỉnh đã xây dựng kế hoạch triển khai Phong trào “Bình dân học vụ số”. Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là vai trò nòng cốt của các tổ chức đoàn thể, lực lượng thanh niên, đội ngũ cán bộ cơ sở, các tổ công nghệ số cộng đồng đã tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ, đưa Phong trào thực sự “đi vào cuộc sống”. Cùng với đó, tỉnh Lai Châu đã phát huy hiệu quả sự tham gia của các doanh nghiệp viễn thông như Viettel, VinaPhone; đội ngũ chuyên gia công nghệ thông tin; giáo viên tin học; các câu lạc bộ chuyển đổi số trong trường học… tạo thành mạng lưới hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn kỹ năng số rộng khắp từ tỉnh đến cơ sở.

Một trong những điểm nhấn nổi bật của Phong trào “Bình dân học vụ số” là công tác thông tin, tuyên truyền được triển khai bài bản, sáng tạo, đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung. Các cơ quan báo chí, truyền thông của tỉnh đã tích cực vào cuộc, đăng tải hơn 1.500 tin, bài, phóng sự, tọa đàm, infographic, podcast về chuyển đổi số và Bình dân học vụ số trên các phương tiện thông tin đại chúng và nền tảng số.

Song song với tuyên truyền trên báo chí, công tác truyền thông trực tiếp tại cơ sở được đặc biệt chú trọng. Hơn 82.700 lượt người đã tham gia các buổi tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp tại thôn, bản, tổ dân phố. Phong trào thực sự “đến tận các bản, vào từng hộ gia đình”, giúp người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, người cao tuổi, người ở vùng sâu, vùng xa từng bước tiếp cận, làm quen và sử dụng công nghệ số. Việc xây dựng và vận hành Cổng thông tin “Bình dân học vụ số” của tỉnh, kết nối với nền tảng học trực tuyến mở đại trà quốc gia, đã tạo điều kiện thuận lợi để cán bộ, đảng viên và Nhân dân học tập mọi lúc, mọi nơi. Đến nay, toàn tỉnh đã có hơn 119.500 lượt người tham gia học tập, trên 309.000 công dân được xác nhận đạt phổ cập kỹ năng số – con số cho thấy sức lan tỏa và hiệu quả rõ nét của Phong trào.

Phong trào “Bình dân học vụ số” tại Lai Châu lựa chọn phương châm “dễ hiểu – dễ học – dễ làm – dễ áp dụng”, gắn kỹ năng số với những nhu cầu thiết thực hằng ngày của người dân. Nội dung phổ cập tập trung vào các kỹ năng cơ bản như sử dụng điện thoại thông minh, truy cập Internet an toàn, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, bảo vệ bản thân trên môi trường mạng, ứng dụng công nghệ vào học tập, sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Nhiều mô hình sáng tạo số đã được hình thành và bước đầu phát huy hiệu quả, tiêu biểu như: “Câu lạc bộ số”, “Đội thanh niên phổ cập kỹ năng số”, “Tổ Công nghệ số cộng đồng” tại phường Tân Phong, phường Đoàn Kết, xã Bình Lư, xã Than Uyên, xã Tân Uyên, xã Mường Kim, Đồn Biên phòng Dào San… Các mô hình này không chỉ hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ, mà còn góp phần xây dựng cộng đồng học tập, chia sẻ tri thức số tại cơ sở. Chính sự gần gũi, thiết thực và linh hoạt trong cách triển khai đã tạo sự đồng thuận, hưởng ứng tích cực của Nhân dân, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số – nơi điều kiện tiếp cận công nghệ còn nhiều hạn chế. Phong trào “Bình dân học vụ số” đã góp phần nâng cao rõ rệt nhận thức và kỹ năng số cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân trên địa bàn tỉnh. Người dân ngày càng chủ động tiếp cận thông tin, chính sách của Đảng và Nhà nước, tham gia hiệu quả hơn vào quản lý xã hội, phát triển kinh tế số và xã hội số. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Lai Châu triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân. Đối với đồng bào dân tộc thiểu số, việc được trang bị kỹ năng số đã mở ra cơ hội tiếp cận tri thức mới, phương thức sản xuất mới, từng bước thay đổi tư duy phát triển kinh tế – xã hội.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai Phong trào vẫn còn gặp không ít khó khăn, thách thức. Hạ tầng và nguồn nhân lực số tại cơ sở còn hạn chế; đường truyền Internet ở nhiều xã vùng sâu, vùng xa chưa ổn định; trang thiết bị công nghệ còn thiếu; đội ngũ cán bộ công nghệ thông tin chuyên trách chưa đáp ứng yêu cầu. Sự chênh lệch về khả năng tiếp cận công nghệ giữa các vùng, các nhóm dân cư vẫn còn rõ rệt.

Phong trào “Bình dân học vụ số” không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm phổ cập kỹ năng số cho người dân, mà còn là chiến lược lâu dài, mang ý nghĩa nền tảng đối với sự phát triển bền vững của tỉnh Lai Châu trong kỷ nguyên số. Đây chính là “chìa khóa” để biến những khó khăn về điều kiện tự nhiên, địa hình, dân cư thành động lực đổi mới và phát triển.

Trong thời gian tới, để Phong trào tiếp tục phát huy hiệu quả, cần nâng cao hơn nữa vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp; đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng vùng, từng dân tộc; phát huy hiệu quả các tổ công nghệ số cộng đồng với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”; đồng thời tăng cường đầu tư hạ tầng số, thiết bị học tập số và đào tạo nguồn nhân lực số tại cơ sở. Với quyết tâm chính trị cao, cách làm phù hợp và sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và Nhân dân, Phong trào “Bình dân học vụ số” sẽ tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong nâng cao dân trí, thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, góp phần xây dựng tỉnh Lai Châu ngày càng phát triển.